ISBN 978-605-81727-0-8

Yaşlılıkta Anti-Romatizmal İlaçların Kullanımı


Yeşim Gökçe Kutsal 1

1Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD Öğretim Üyesi ve Hacettepe Üniversitesi Geriatrik Bilimler Uygulama ve Araştırma Merkezi-GEBAM Müdürü, Ankara


Özet Tam Metin PDF

Özet:

Yaşlılarda sadece hastalıkların klinik boyutu ve bununla bağlantılı olarak tanısal mantık değil, tedavi yaklaşımları da özellik arz etmektedir. Bu nedenle, yaşlılarda hastalıkların mekanizması ve nedenleri değerlendirildikten sonra, bu duruma özgü tedavi yöntemini belirlemek gerekir. Yaşlılarda ilaç farmakolojisini etkileyebilecek emilim, dağılım, metabolizma, atılım ve reseptör duyarlılığı aşamalarındaki fizyolojik değişiklikler yanında, plazma albuminine bağlanması azaldığı için yan etkileri artan ilaçlar da mutlaka göz önüne alınmalıdır. Bilinmelidir ki; farmakokinetik değişiklikler “plazma ilaç konsantrasyonlarını” artırırken, farmakodinamik değişiklikler ise “ilaç duyarlılığını” artırır. İleri yaş grubunda ilaç metabolizmasını etkileyen diğer faktörler ise cinsiyet, komorbid durumlar, sigara tüketimi, diyet, ilaç etkileşimleri ve kırılganlık olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca yaşam kalitesini olumsuz etkileyen çoklu ilaç kullanımına zemin hazırlayan tüm faktörler göz önüne alınmalı, hastaneye yatma ve bunun getirdiği sosyal ve ekonomik sorunlardan sorumlu tutulan bu duruma, gerek yaşlı hasta bağlamında, gerekse toplumsal açıdan duyarlı yaklaşılmalıdır. Komorbiditesi olan yaşlılar açısından “ilaç-hastalık etkileşimi” ve “ilaç-ilaç etkileşimi” de ayrı bir sorun olarak tanımlanmakta ve “Düşük dozla başla ve yavaş artır. (Start low, go slow.)” ilkesi, günümüzde “Çoğu ilacı kes, kullanılacakların dozunu azalt. (Stop most, reduce dose.)” olarak değiştirilmekte olup, yaşlılarda yan etki yapan, sakıncalı olabilecek ilaçlara da dikkat edilmelidir. Bu bağlamda hazırlanmış olan değerlendirme ve taramalar klinisyenlere yol gösterici olacaktır. Bilindiği gibi klinisyenler, sıklıkla rutin olarak bitkisel ilaçlar/besin destekleri konusunda soru sormamaktadırlar ve ayrıca hastalar da sıklıkla rutin olarak bitkisel ilaçlar/besin destekleri konusunda hekime bilgi vermemektedirler. Sıkça tüketilen bu ürünlerin reçeteli ilaçlarla etkileşimleri olabileceği akılda tutulmalıdır. Pek çok araştırma erişkin dönemdeki kişiler üzerinde yapılmakta, tedavi kılavuzları bu araştırmalardan kaynaklanan kanıtları temel almakta ve tedavi yaklaşımları bunlara dayandırılmaktadır. Oysa ileri yaş grubunda, özellikle huzurevleri veya bakımevlerinde yaşayan yaşlılar açısından bu ilaçlar uygun olmayabilir, yüksek risk oluşturabilir ve yararlanma oranları erişkinlere kıyasla daha düşük olabilir. Göz önünde bulundurulması gereken bir başka sorun da; yaşlı hastalarda ilaç tedavisine uyumsuzluktur. Bu durum hastalıktan, ilaçtan, hastanın özel durumundan, hastanın izlem ve iletişim sorunlarından kaynaklanabilir. Tedavi başarısı olmayan ve uyum sağlamayan hastalarda bu faktörler irdelenmelidir.


Anahtar Kelimeler:

Yaşlanma, Yaşlı, İlaç, Uygunsuz reçeteleme, Çoklu ilaç kullanımı